ಹಂಸಲೇಖ

ಹಂಸಲೇಖರ ಬಗ್ಗೆ ಜೋಗಿ ಸರ್ ಎಂದಿನಂತೆ ವಾರೆವಾಹ್ ಅನ್ನಿಸುವಂಥ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬಂತೆ ನಾನು ಬರೆದದ್ದೂ, ಬರೆಯುತ್ತ ಬರೆಯುತ್ತ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಲೇಖನದಷ್ಟೇ ಉದ್ದವಾಯಿತು, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ:

ಈಚೆಗೆ ಟೈಂಸ್ ನೌ ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಡಿ ಬರ್ಮನ್ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, "ಪಂಚಮ್ ದಾ is a music director with a sense of humour" ಅಂದರು ಶಾನ್. ಇದು ಆರ್ಡಿ ಬರ್ಮನ್ರಷ್ಟೇ ಹಂಸಲೇಖರಿಗೂ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಂದರೆ
ಹಂಸ್ ಜೋಕು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ( ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಈ ಮಾತು ಹಂಸರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಆ ಮಾತು ಬೇರೆ). ಅವರು ಮೀಟುವ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆ, ಹುಡುಗಾಟ, ತಮಾಷೆ ಇದೆ ಅನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ.

ನಾನು ತುಂಬ ಇಷ್ಟ ಪಡುವ ಎ ಆರ್ ರಹಮಾನ್ ಮತ್ತು ಹಂಸಲೇಖ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದವರು. ರಹಮಾನ್ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ನ ಕುಶಲತೆ ಬೆರೆಸಿದ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ವಾದ್ಯಗಳ ಕಲರವ ಉಂಟು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹಂಸರದ್ದು ಅಷ್ಟು ವಾದ್ಯಗಳ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯದ ಸರಳ ಸುಂದರ ಸಂಗೀತ. ರಹಮಾನ್ ರದ್ದು ಫೆರಾರಿ ಕಾರು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಂತ ಸೊಫಿಸ್ಟಿಕೇಟೆಡ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಅಂಗಿಯಂತೆ, ಅದರ ರೀತಿ. ಹಳ್ಳಿ ಜನ ಮಾಡಿದ ಚಂದದ ಕಸೂತಿಯಂತೆ, ನೇಕಾರರು ನೇಯ್ದ ಬಣ್ಣದ, ಆಕರ್ಷಕ ಸೀರೆಯಂತೆ ಹಂಸರ ರೀತಿ. ನಯ-ನಾಜೂಕು, ಸೌಂದರ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಉಂಟು. ಮನೋಮೂರ್ತಿ ಗೆ ಸ್ಟೀಫೆನ್ ಪ್ರಯೋಗ್ ರಂತಹ Music Arranger ಇದ್ದರು. ಹಂಸರದ್ದು ಅವರೇ ನಿಂತು, ವಾದ್ಯಗಾರರ ಕೈಲಿ ಕೆಲಸ ತೆಗೆಸಿ ಸಂಗೀತ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಳೆ ಶೈಲಿ. ಹಂಸರಿಗೆ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು orchestrate ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಜೆಟ್ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವವರಿದ್ದಾರೆ, ಕನ್ನಡದ್ದು ಪಕ್ಕದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ಸಣ್ಣ ಬಜೆಟ್ಟೇ, ನಮ್ಮ ಕೆ ಆರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟು ಅವತ್ತಿಗೂ ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಣ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ. ರಹಮಾನ್ ಬೇಕಾದ್ದು ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆಯ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಂತೆ, ಹಂಸ ಇದ್ದದ್ದರಲ್ಲೇ ಹೇಗೋ ಸರಿದೂಗಿಸಿ ಮನೆಮಂದಿಗೆ ರುಚಿರುಚಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಬಡಿಸುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಅಮ್ಮನಂತೆ . ಈಗ ನೋಡಿದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು, ಹಂಸರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಯಾವ ಬಜೆಟ್ ನ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎರಡು ತರದ್ದೂ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಂಸರ ನಿರಾಭರಣ ಸುಂದರಿಯ ಥಳುಕು ಬಳುಕು ಯಾವ ವಿಶ್ವ ಸುಂದರಿಗೂ ಕಮ್ಮಿ ಏನಲ್ಲ.

ಕಳೆದ ವರುಷ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹಂಸಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತ್ತು. ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಂದೂಕಾಲು ಸಾವಿರ ಜನ ಸೇರಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಸಿಂಗಾಪುರದಂತ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಜನ ಕನ್ನಡಿಗರು ಸೇರಿದ್ದು ನನಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ರಹಮಾನ್ concert ಇಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವೇದಿಕೆ ಖಾಲಿ, ಆದರೂ ಗಂಧರ್ವ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿಯೇ ಆಯಿತು. ಚಪ್ಪಾಳೆ, ಶಿಳ್ಳೆ ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಕ್ಕಾ ಮಾಸ್ ವಾತಾವರಣ. ತಮ್ಮ ಹಳೇ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರದಂತಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಟೇ ಅಂತ ಅವರಿಗೇ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಗಿರಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಎಂಬ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ನೀವು ನೋಡಲೇಬೇಕು ಅಂತ ಕೈಯೆತ್ತಿ ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಗ ಅದು. ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದರು . ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹಂಸಲೇಖ ಮಹಾರಾಜ್ ಅಂದೆ. "ಹೌದಾ, ಹಂಸ್ ಸಂಗೀತ ಎಷ್ಟು ಕ್ಯಾಚೀ ಆಗಿರುತ್ತೆ ನೋಡಿ" ಅಂತ ಧಿಡಗ್ಗನೆ ಎದ್ದು ಕೂತರು! ಹಂಸ ನಡಿಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಮೋಡಿಯೇ ಹಾಗಿದೆ. ಜನ ಕಣ್ಣರಳಿಸಿ ಎದ್ದು ಕೂರುತ್ತಾರೆ.

ಪಡ್ಡೆ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಹುಡುಗಾಟಕ್ಕೆ ಪೋಲಿ ಸಾಲುಗಳು ಬೇಕೇ ? ದಾಸರ ಹಾಗೆ ತತ್ವ ಚಿಂತನೆ ಬೇಕೇ ? ಜಾನಪದವೇ ? ನಾಡಗೀತೆಯೇ ? ಹಂಸರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಉಂಟು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬುದ್ದಿಜೀವಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರಂತೆಯೂ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ತರಲೆ ಅಂಕಲ್ ರಂತೆಯೂ ತಮಾಷೆಯ ಮಾತೂ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಂಸ್ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಅವರು ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿ, witty ಆಗಿ ಯೋಚನೆಗೆ ಇಂಬು ಕೊಡುವ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡಬಲ್ಲರು ಅನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ. ಶಾಪ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಚಿತ್ರಕತೆ ನೋಡಿದರೆ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗಳ ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಬೆರಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆ ಚಿತ್ರಕತೆ ಬರೆಯಬಲ್ಲವರನ್ನು ಮರೆತೇ ಬಿಟ್ಟೆವೇ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಕತೆ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಂಸ್ ಕೈಚಳಕ ಇರುತ್ತಿತ್ತು ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೆಲವರು

ನೀರು ಸಮಯ ಸಂಧರ್ಭ ನೋಡಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತದೆ , ಲೋಟದಲ್ಲಿ ಲೋಟದ ಆಕೃತಿ, ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ತಂಪು ತಂಪು , ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರೆ ಮೊರೆಯುವ ಮೆರೆಯುವ ನಿರ್ಘೋಷದ ಹಾಗೆ, ಜಲಪಾತವಾದರೆ ಕಿವಿ ಗಡಚಿಕ್ಕುವಂತೆ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ಜಲರಾಶಿ. ಹಂಸ್ ರ ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀರಿನ ಹಾಗೆ, ಅದು ಗುಪ್ತ ಗಾಮಿನಿಯಂತೆ ಹರಿದದ್ದೂ ಉಂಟು, ಲೋಟದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತದ್ದೂ ಉಂಟು, ಸಮುದ್ರದ ಹಾಗೆ ಅಬ್ಬರಿಸಿ ಬೊಬ್ಬಿರಿದದ್ದೂ ಉಂಟು.

ಸೋಲೇ ಇಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಹಾಡು ಹಾಡುವಾಗ !!

Poster-boys of Cliched posters

Here is a lame lateral thinking puzzle that I created. What do you think is common between R Chandru, Mark Zuckerberg, Naga Shekar and Yogaraj Bhat? We will keep that aside for a while and talk about Hollywood. Okay, let us park that aside for a second and take a look at this collage:

Or this:

The thing that unites all these posters is the colour palette. All of these are soaked in Orange and Blue. One blogger noticed this and his post made this famous. Here is why Hollywood loves it: If you arrange the colours circularly based on the hues you get what is called as a colour wheel. Colours on the opposite side of each other are complimentary colours. Blue and Orange are complimentary colours. When these colours are put together the image kind of pops up, and the human skin colour is orangish. Since movies have human beings the colour orange is fixed, colorists and cinematographers and the production designers can take care of the blue!! He even claimed that given a chance Hollywood colorists might draw Mona Lisa like this:

Hollywood posters are cliched in many other ways. That made me think about our Kannada film posters. I started paying attention to Kannada film posters when Upendra’s poster designer made those mind blowing posters for Upendra and A. Okay, Back to cliches. If your film is a romantic film or if it is a Romantic comedy, how do you convey that in a poster? This is how:

More of Blue and White:

Here is the puzzle again: What do you think is common between R Chandru, Mark Zuckerberg, Naga Shekar and Yogaraj Bhat?

How do you show aggression, intensity and attitude? You use the colour of Fire:

How do you design a poster having Darshan? Darshan gets to stand tall, spread his legs apart to form a triangular composition:

This trick has been used so many times that Maths teachers can consider using Darshan film posters to teach what An isosceles triangle is to the kids! What are these posters trying to say? They are just saying that Darshan is tall and he is going to be the alpha male(Mass Hero) in the film.

How do you design a poster for Appu? Make Appu cover 70% of the space in the poster and ask him to do something with his hand/finger:

What are these posters saying? They are saying that this film will have Appu and he is cool. Nothing else matters. There is one more standard technique tha is often used to make posters for Appu films. I will leave it out for you to figure out!

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳ ಅಟ್ಟಹಾಸಗಳೂ

ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಕಾಟ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೆಗ್ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಒಂದು ಪಾಪ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ ಐವತ್ತು ರುಪಾಯಿ ವಸೂಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಒಂದು ಕೋಕ್ ಬಾಟಲಿಗೆ ನೂರು ರುಪಾಯಿ ಸುಲಿಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ದರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 150ರಿಂದ 250 ರ ತನಕ ಟಿಕೆಟ್ ಬೆಲೆಯಿದ್ದರೆ, ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು 350ರಿಂದ 500ರ ತನಕ ಏರುವುದುಂಟು. ಮೈಸೂರಿನ ವಿವೇಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಇದ್ದು ಬಂದವರು. ಚೆನ್ನೈನ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಆಹ್ಲಾದಕರ ಅನುಭವ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಕೇವಲ 100ರಿಂದ 120 ರುಪಾಯಿ. ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಅದು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ದುಬಾರಿ?------> ಉದಯ ಮರಕಿಣಿ

ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ ಬರೀಬಹುದು, ವಿಷಯ ಅದಲ್ಲ. ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಗಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುಧ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಚೊಂದು ಬಯಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಿರಿಕ್ ಕೀರ್ತಿ ಎರಡು ವೀಡಿಯೊ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಒಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ : (https://www.facebook.com/kirikkeerthi/videos/1207917279235735/) 

ಈ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳ ಧೋರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆದಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನ:
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ ಫಿಲ್ಮುಗಳು, ಕ್ಲಾಸ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತ ಎರಡು ತರ ಇದೆಯಷ್ಟೇ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆ. ಈ ಕ್ಲಾಸ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈಚೆಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ. ಅದೇನು ಅಂತ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ.

ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಅಂದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಬೇಕಲ್ಲ. ತೀರ ಈಚಿನ ತನಕವೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಗಳೇ ಇದ್ದಿದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವರ್ಗದ, ಒಂದು ರುಚಿಯ ಜನರೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದು ನೋಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಗಳು ಅಂದರೆ ಮಸಾಲೆ, ಮಾಸ್ ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಅಂತ ಆಯಿತು. ಆಗ ಬಂದದ್ದು ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗ್ ಕಶ್ಯಪ್ ಮತ್ತು ಅವನಂತ ಎಂಟು ಹತ್ತು ಜನ ಸೇರಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ತೋರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಅಂತ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಹೊಸ ರಕ್ತದ ಬಿಸಿ ರಕ್ತದ ಜನ ಬಂದರು. ಸಯನೈಡ್ ನಿಂದ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ವರೆಗೆ, ಟೋನಿ, ಲೂಸಿಯಗಳಿಂದ ರಂಗಿತರಂಗದವರೆಗೆ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದವು. ಇಂತಹ ಹೊಸ ತರದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳೇ ಸರಿ ಅಂತ ಹೊರಟಾಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚಿದ್ದು ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ತಾತ್ಸಾರ.

ಇಂತಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಂದರೆ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಷು ಗಳ ಜನಗಳ ಕೊಬ್ಬು. ಕಾಫ್ಕಾ ನ ಕಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋದ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೆ ಆದ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ನಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಈ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ! ಲೂಸಿಯ, ಜಟ್ಟದಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ ನಾನು ಅವನಲ್ಲ ಅವಳು ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕಂಡವರೇ. ಇಂಗ್ಲಿಷು, ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಾಜ ಮರ್ಯಾದೆ, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಕಸದಂತಹ ಉಪಚಾರ.

ಲಿಂಗದೇವರು ಮೊನ್ನೆ ಇತ್ಲಾಗಿ ನಾನು ಅವನಲ್ಲದ ಒಂದು ಶೋ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಆದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಹೋದರೆ ಥೇಟು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಫೀಸರನ ಹಾಗೆ ಕಾಯಿಸಿ, ಸತಾಯಿಸಿ,ದೂರ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಕಡೆಗೆ ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿಸಿದರಂತೆ ಪ್ಲೆಕ್ಷು ಗಳ ಜನ. ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಶೋ ಕೊಟ್ಟದ್ದೇ ಭಿಕ್ಷೆ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡಿದರಂತೆ.

ರಂಗಿತರಂಗದ ಅನೂಪ್ ಪಟ್ಟ ಪಾಡು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಇವರು 'ಅಯ್ಯಾ' ಅನ್ನುವ ಸಜ್ಜನ, ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಎಲವೋ ಅನ್ನುವುದರಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗ ಸುಖ. ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಶೋ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ, ಯಾರಿಗೂ ಬೇಡದ slotಗಳಲ್ಲಿ ಶೋ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಜನ ಬಂದರು . Display ಬೋರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರೇ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಹೋದವರಿಗೆ ಶೋ ಇದೆಯಾ ಅಂತಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಪೋಸ್ಟರ್ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತದೇ ಧಿಮಾಕಿನ ಮಾತು. ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರವನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಎತ್ತಂಗಡಿ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇತ್ತು. ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ಐದು ನೂರು ಶೋ ಕೊಟ್ಟು ರಂಗಿತರಂಗಕ್ಕೆ ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಶೋ ಕೊಡುವ ತಯಾರಿ ನಡೆದಿತ್ತು . ಕಡೆಗೆ ಹೇಗೋ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ, ಚೇಂಬರ್ ಅದು ಇದು ಅಂತ ಓಡಾಡಿ ಕೆಲವು ಶೋಗಳನ್ನಾದರೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬೇರೆಯವರೂ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವಂತಾಗಲಿ ಅಂತ subtitles ಹಾಕಿದರೆ ಅದನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಸೊಕ್ಕಿನ ಮಾತು. ಕಡೆಗೆ ನಮಗೇ ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ ಎನಿಸಿ, ಒಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಟ್ವಿಟ್ಟರ್, whatsapp ಗಳಲ್ಲಿ ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದು , ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದೆವು. ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಇದನ್ನೆಲ್ಲ anti-competitive practice ಅಂತ ಪರಿಗಣಿಸಿ Competition Commission of India (CCI)ಗೆ ದೂರು ಕೊಡಬಹುದು, ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಲ್ಟಿ ಪ್ಲೆಕ್ಷುಗಳು ದಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಅಂತ ಒಬ್ಬರು ಲಾ ಪಾಯಿಂಟೂ ಹಾಕಿದರು . ಆದರೆ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪುರುಸೊತ್ತು, ತಾಳ್ಮೆ ಯಾರಿಗಿದೆ ?

ಸೂರಿಗೂ ಇದೇ ತರದ ವರ್ತನೆ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿತು ಅಂದರೆ ನೋಡಿ, ಹೇಗಿದೆ ಅವರ ದಾರ್ಷ್ಟ್ಯ! ಇವು software ಕಂಪೆನಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಡೆಯುವ ಹಾಗೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದ್ಯಾರೋ ಮುಂಬೈಯಲ್ಲೋ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಕೂತು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಿರುವವರು ನಮಗೆ ಮೈಲ್ ಬಂದಿಲ್ಲ ಅಂತೇನಾದರೂ ಹೇಳಿ ಜಾರಿಕೊಳ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷು, ಹಿಂದಿ ಟಿಕೆಟುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರಬಹುದು ಅಂತ, ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಚೀಪ್ ಅನ್ನುವ ಭಾವ. ಕೆಲವು ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಿದೆ. ಆದ್ರೆ ರಂಗಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ treatment ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು UTV, ಧರ್ಮಾ productions ತರದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡವರೆಲ್ಲ ಇಂತಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಮರ್ಯಾದೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಯಾರ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅಬ್ಬೇಪಾರಿಗಳ ಹಾಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ.ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಶೋ ಕೊಡಲೇ ಬೇಕು ಅಂತ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶ ಕೊಟ್ಟದ್ದೂ ಇಂತಹ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ , ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಂತದ್ದೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲು ದನಿ ಎತ್ತುವವರು ಕನ್ನಡಿಗರೇ! ನಮಗೆ ನಿರಭಿಮಾನ ಹೇಳಿಕೊಡಬೇಕೆ ?!

ಹಾಗಾದರೆ ನಾವು ಈ ಪ್ಲೆಕ್ಷುಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಯಾಕೆ ಭವತಿ ಭಿಕ್ಷಾಂದೇಹಿ ಅನ್ನಬೇಕು ? ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ, ಆಟಗಾರ, ನಾನು ಅವನಲ್ಲ, ರಂಗಿತರಂಗ ನೋಡುವ ವರ್ಗ ಮೇಲ್ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ. ಅಮೇರಿಕಾ, sofwareಉ , ಮಾಲು , ಮಣ್ಣು ಮಸಿ ಇವುಗಳ ರುಚಿ ನೋಡಿರುವ ವರ್ಗ. ಟೆರೇಸ್ ಮನೆ ನೋಡಿರುವವನು ಹುಲ್ಲು ಹಾಸಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲಾರ . ಒಂದಷ್ಟು ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನುಗಳೂ ಹಾಗೇ ಇವೆ ಅನ್ನಿ. ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೋ, jeans ಹಾಕಿ ಬರುವ girlfriend ಅನ್ನೋ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಭ್ಯ ವಾತಾವರಣ ಒಂದಷ್ಟು ಏಕ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಎರಡು ತರದವರಿದ್ದಾರೆ. ಕಟ್ ಔಟು, ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ, ಪರದೆಯ ಮುಂದೆ ಡಾನ್ಸ್ ತರದವರು. ಮತ್ತು ನಾನು ಹೇಳಿದ ಸೊಫಿಸ್ಟಿಕೇಟೆಡ್ ಜನ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ನೋಡಬಹುದಾದಂತವು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು (ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ, ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ, ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂತವು).

ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಏಕ ಪರದೆ ಥಿಯೇಟರುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೂ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ೩೫೦ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಥಿಯೇಟರುಗಳ ಹಾಗೆ ಇದೆ. ಇವತ್ತು Online ಬುಕಿಂಗ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಯಾರೂ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಅಂತ ಇನ್ನೂ ಇವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಆದ ಹಾಗಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವಂತೆ ಮಾಸ್, ಕ್ಲಾಸ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ, ಥಿಯೇಟರು ಸಿಕ್ಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ತ್ರಿಭುವನ್ , ಊರ್ವಶಿಯಂತ ಥಿಯೇಟರು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಹಾರ ನಿಪುಣರು ಇದ್ದರೂ ಸಾಕು . Rockline mall ತರದ್ದು ಬಂದರೂ ಸಾಕು. ಬೆಕ್ಕಿನ ಕೊರಳು ಖಾಲಿ ಇದೆ, ಘಂಟೆಯೂ ಇದೆ. ಯಾರು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೋ ನೋಡಬೇಕು.

19 Reasons to like Shankara Nag

Note: I wrote this in Gandhadagudi Forum as a response to someone who asked what has Shankar Nag done. Hence it is not written like an article.

1. Personal charm: Why Raj Kumar became so legendary? He was much more than just an actor. People considered him as a role model in real life. Same with Shankara, he was much more than an actor. One more similarity is that he was simple and humble like Raj Kumar. Like Raj, he was a sweet, soft and genuinely likable guy. Again like Raj Kumar he would come on time to sets, he would treat everyone nicely without showing starry airs.
One or 2 Examples:
Ramesh Guru Raj Rao had to compose music for one Shankara's plays. Shankara was already a star by then. When Ramesh tried to address Shankara with bahu vachana, Shankar interrupted and told, "Ayyo adella beda, Shankara anta kareeri."
They were in Calcutta for the play. They had booked a flight ticket only for Shankar. He gave the ticket to someone else and came with the troupe in a train.

Another day, my relative who was working in the film industry was going in a city bus near Shivananda circle, suddenly one guy came running with a bag in his hand, jumped and got on the foot-board. He was taking something to a film lab for processing. In the next stop or something he got down and started running. That guy was someone who was already a BIG star! Shankara it was!!

2. Metro : He had seen the tube in London and had conceived the same for Bangalore. Some say that he brought engineers from Japan/Germany to get the survey done for the plan, some say he got it done from the Geological survey department. Whatever it is, he did get a survey done and submitted the report to the Govt of Karnataka during the times of Rama Krishna Hegade/Bommai. He spent 4-5 lakhs from his pocket for this project in those days(This is like spending 20 lakhs today). How many actors will spend 10-20 lakh for the metro project or any public work?? How many have such visions? Even chief ministers did not have such visions.

3. Low cost housing: He saw the ideas of an Austrian company called EVG, those guys were using some sheets with which you could construct houses with just 45000 Rs in those days. What a socialist!! In a country with 25% people near the poverty line it was such a good idea. Our poor people can benefit a lot from this idea even today. He had actually built one model house in Yelahanka, adu eegloo ide ante. His plan was to work with HUDCO and get this done. Nam politicians ishtu olle kelsa ella yelli madtare? KFI will not even dream of such things, they are busy making money using remakes!

4. Sanket Studio: All the recording work was being done in Madras those days. Shankara was the first one to start recording here. He saw the studios in Mumbai and did something similar in bangalore. He was the first guy to start computerised Sound recording in Kannada. He brought musicians and technicians from Madras and asked them to train local guys about how recording is done. If local guys are doing this and we have so many studios in Karnataka, say thanks to Shankara!!

5. Theatre: He also had formed a theatre group called Sanket. He directed plays like Naga Mandala, Barrister, Sandhya Chaaya, Nodi Swaami navirode heege and all. His dream was to build an intimate theatre in Karnataka and make it affordable to all.
Arundhati Nag realised this dream with Ranga Shankara. The ticket cost is just 100 Rs or max 200 Rs just because it was Shankar's dream to give it at low cost. Theatre rent is just 2500-5000 Rs for people who are performing. They can easily charge 10000-15000 Rs. It is a high class, posh theater with great sound and light systems, but they have kept it affordable. This also is because Shankara wanted to help artists by giving low cost options. Arundhati just realized his vision.
The stage concept is also different there, it is a thrust stage. This is also a fulfilment of Shankar's dream I guess, he wanted it to look like the intimate theatres he saw in foreign countries.

6. Farmhouse/Dairy: He had an idea for dairy farming/farm house. He bought some place in Singasandra/ Hosur road and actually did dairy farming.

7. Country Club: This was another dream that he actually realised. This is the precursor of the resorts that we have today. This was meant for hi fi society folks.

8. Medi-vac idea: Shankar had a project to give medical facilities to villagers by having diagnostic centres near villagers and by giving some pick up drop service using helicopters, I am not sure what the exact plan was. But he had an interesting idea.

9. Nandi betta: He saw some amusement park in Canada and thought of having one such near Nandi betta with garden, theme rides and stuff. He also wanted a rope way to Nandi betta and wanted to build a 5 Star hotel on top of betta. This rope-way/ theme park can be implemented even today.

10. Brick factory: Power plants were producing a waste called Fly ash. Shankara came across a plan to produce bricks using this fly ash. He wanted to use wind mills or something, there was a plan to do that without using electricity. Paperwork was done for this, but he passed away after that. His idea again was to help the poor with cheap bricks for building houses.

11. Garment factory: He had another idea to make textile and export it to foreign countries. not sure if there was anything unique about it.

12. Fly overs/ underpass: He had also suggested that Bengluru needs Fly overs and underpasses to handle the increasing traffic. He had shared the idea with Rama Krishna Hegade. He told this 15 years before SM Krishna thought of having fly overs after the damage had already been done. What a visionary!!

13. Multiplexes: This was another idea he had. Not sure how true it is. If it is true then he was 25-30 years ahead of his times!!

14. Malgudi days: With this he got a never before kind of acclaim all over India. It became a sensation. Perhaps he is the only director from KFI to get a nationwide acclaim like this. Puttanna, Upendra, Desai and all were limited to Karnataka/South India. They did not get national level recognition like he did. This gave him the much deserved satisfaction, he was finally happy that people accepted his talent.

15. Bridge cinema: This guy made bridge films like Accident, Ondu muttina kathe and Minchina Ota. This was even before the likes of Pawan Kumar and Rakshith Shetty and all were born. These films were neither fully commercial, nor were they ART films. There were ART films and there were commercial films in Kannada, Shankara probably bridged the gap with bridge films.

16. Intellectual/International level exposure and ideas: Shankara was friends with YNK(Celebrated editor of Prajavaani, guru of Jogi and Vishweshwar Bhat), Girish Karnad and such. He used to watch world cinema in those pre internet days. He used to read authors like Bertolt Brecht (Germany), Gabriel Garcia Marquez(Argentina), Pablo Neruda(Chile), Steinbeck(Ondu muttina kathe was based on a novel by him), Dostoyevsky(Russia) and such. He would read Nobel prize winning authors like Albert Camus and such.

He was getting these international level ideas and it was very difficult for people here to appreciate his ideas as people here were not that advanced like him. My relative who worked in KFI those days told that people in his friends circle were also no match for his intellectual level, they were not able to appreciate his ideas. Probably people like YNK and Girish Karnad were matching this intellectual wavelength that he had. Sorry, no such luck in film industry!!

This was a bit like Srinivas Ramanujan telling his Maths theories to people in Govt office in Kumbha Konam, they did not get head or tail of what Ramanujam was telling, they could not understand that he was having world class ideas. Finally Professor Hardy gave that recognition to him in England. Shankara also must have felt like that - a wrong man in a wrong place, way ahead of his times.

16. Multi faceted director: Shankara would act, write screenplays, read and direct. He wore other caps also. He would take a harmonium and start singing. He would start designing the sets. Would come with innovative set ideas with the budget constraint he had. No distributor was ready to buy Anantha Nag/ MS Sathyu film Bara. Like a producer/distributor he made sure that the film got a theatrical release. Shankara had also written a travelogue after visiting Singapore.

17. Speed, Energy: He was moving like a huchch naayi(mad dog) running inside a rocket on fire!! His thinking was even faster, by the time others got started with a Yamaha bike this guy would have reached Hassana in a bullet train. He did all these things listed in a span of 10-11 years. This is not the story of an 80 year old grandpa. He did all this at the age of 36. Not to forget, he acted in some 90+ films. Imagine doing these many projects, coming with these many ideas and acting in 90 films in a span of 10 years. He seemed to have 48 hours in a day.

18. Awards and Accolades: Shankara was in the league of Kasaravalli and Naga Bharana in this aspect. I think Kasaravalli, Naga Bharana and Shankara are the Top 3 award winning film makers of Karnataka. He won 2 National awards. Accident won the Indian Silver Lotus at the National Film Awards. Also, it won the State award for the best film.  Won 7 State awards including Second Best Film and Best Screenplay. Nodi Swami navirode heege - Again won the state award in the best film category.
"22 June 1897" is a Marathi film written by Shankara. This film won the Indian Silver Lotus at the National Film Awards. This film has been included in the selected collection of Indian films in the US Library of Congress. This film should have come in Kannada.

19. Hrudayavanta: Did not take proper money for half of his films. As per Anantha, he did not get paid properly for 45+ films. At least 35+ he himself gave concession seeing producer's problems. For some he got 30-40% payment, for some he got 50-60%. Some he did not take anything. Only hero to help so many producers I think. Being the hero in 90+ films he had a big loan when he died. Arundhati took 10 years to clear all the loans. This was partially due to the investments he had done on his dream projects and partially because he was not strictly taking money from producers.

Note: I have compiled the info from 15-20 different resources to form what I think is a coherent whole.